گزارش باهمستان از نشست «ریشه‌های فساد شهری»

روز دوشنبه ۲۶ مهرماه، گروه جامعه‌شناسی شهری و مطالعات منطقه‌ای انجمن جامعه‌شناسی با همکاری موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی نشست ریشه‌های فساد شهری را در دانشکده علوم اجتماعی برگزار کرد.

این روزها با افشای واگذاری املاک نجومی توسط شهرداری تهران، بحث فساد در مدیریت شهری به بحثی عمومی تبدیل شده چنان که پیش از آن نیز با افشای فیش‌های نجومی فساد در ساختار دولتی مورد توجه عمومی قرار گرفت.

در این نشست محمود کاشانی، استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران، در ابتدای سخنان خود به تاریخچه شهرنشینی، قوانین و طرح‌های شهری پرداخت و از این مبحث وارد مقوله روند نادیده گرفتن قوانین شهری، شکل‌گیری فساد شهری و زمینه‌های قانونی کردن این فساد شد. وی با اشاره به تاریخچه طولانی فساد به تراکم‌فروشی‌های صورت گرفته در دوره غلام‌حسین کرباسچی پرداخت که با حمایت دولت وقت روی کار آمد و بنای فروش تراکم در تهران برای کسب درآمد شهرداری را گذاشت. وی دوره مدیریت قالیباف را اوج تراکم‌فروشی مطرح کرد و به سهم فروش تراکم در کسب درآمد سالانه شهرداری تهران در چند سال اخیر اشاره و تصریح کرد که در سال ٩٣ سهم وجوه حاصل از تراکم از بودجه ١۵ هزار و ٨۴٠ میلیاردتومانی شهرداری بیش از ٩ هزار میلیارد تومان، این سهم در بودجه سال ٩۴ که ١٧ هزار و ۴٠٠ میلیارد تومان بوده ١٠ هزار میلیارد تومان و در بودجه سال ٩۵ هم از کل بودجه ١٧ هزار و ٨٠٠ میلیاردتومانی بیش از ١٠ هزار میلیارد تومان بوده است.

بر اساس گفته های دکتر محمود کاشانی، قوانین شهرسازی در سال‌های گذشته نادیده گرفته شده و با انبوه‌سازی‌های بی‌رویه روزبه‌روز بر جمعیت شهر تهران افزوده شده درحالی‌که ما در تهران با کمبود شدید منابع آب مواجه هستیم. با آلاینده‌های ناشی از افزایش جمعیت و ترافیک مواجه هستیم. و آلودگی هوا، کمبود آب و افزایش بزهکاری کیفیت زیست را در شهر تهران دستخوش تغییرات ناخوش‌آیندی کرده است.

کاشانی تراکم‌فروشی به معنی گرفتن پول برای زیرپاگذاشتن مقررات شهری و ایجاد تبصره‌ها و قوانین جدید و موازی آن را مصداق بارز ارتشا مطرح کرد و چندین‌بار در طی سخنان خود بر این جمله تاکید کرد که تراکم‌فروشی تعریفی جز ارتشا ندارد.

در این نشست دکتر حسین ایمانی جاجرمی رییس موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران به مبحث جامعه شناسی فساد شهری پرداخت. وی جامعه شناسی فساد شهری را سرفصلی جدیدی عنوان کرد و ضمن تعریف فساد، آن را در شهرداری‌ها مساله تاریخی و در ارتباط با کیفیت حکمرانی دانست. دکتر جاجرمی در صحبت‌هایش تاکید کرد که افزایش غیرواقعی هزینه ساخت‌وسازها به شکل حباب، در شرایط بروز فساد رخ می دهد که با کنترل فساد می‌توان روند تساعدی قیمت‌ها را کنترل و کیفیت بهتر ساخت و سازها را تقویت کرد. او به مسئولین شهری یادآوری کرد که هشدار و نقد کارشناسان در جهت پایین آوردن میزان خطای آنهاست و این امر باید با استقبال مواجه شود. او روند پیشبرد طرح‌های شهری را معکوس خواند و اشاره کرد در کشور ما بعد از تصمیم‌گیری مقامات، از طرح‌ها و پروژه‌ها و کارشناسان در راستای توجیه تصمیمات اتخاذ شده استفاده می‌شود درحالی‌که تصمیمات باید بر اساس نتیجه مطالعات دقیق کارشناسی اتخاذ و اجرا شود.

از مهمترین بخش صحبت‌های جاجرمی که توجه حاضرین را برانگیخت پرداختن به گزارش سازمان شفافیت بین‌الملل بود. در این گزارش هرچه کشوری به عدد ۱۰۰ نزدیک‌تر باشد یعنی کمتر دچار فساد است و هرچه به عدد صفر نزدیک باشد یعنی دچار فساد بیشتری است. در گزارش سال ۲۰۱۵ این سازمان، نمره ایران ۲۷ اعلام شده که این نمره با عدد ۱۰۰ فاصله زیادی دارد و نشان‌ از وجود فساد گسترده در کشوراست و بر همین این اساس رتبه ایران بین ۱۶۸ کشور مطالعه شده ۱۳۵ بوده است. به گفته وی این ارقام باید هشداری برای جامعه و مسئولین باشد.

همچنین وی به پژوهشی ملی در خصوص اعتمادسازی شهروندان اشاره کرد. این مطالعه از ١٢ هزار و ۵٠٠ نمونه نظرسنجی در کل کشور نتیجه‌گیری و تهیه شد. در این نظر سنجی در ارتباط با اعتماد به نهادها و سازمان‌ها پرسش شده که رتبه شهرداری‌ها از کل ٢٣ سازمان، رتبه ١٩ بوده¬است. و در خصوص آمادگی مردم برای مشارکت و کمک به سازمان‌ها از بین شانزده سازمان، شهرداری رتبه ۱۴ را به خود اختصاص داده است که نشان از کمترین میزان آمادگی شهروندان برای کمک و مشارکت با این سازمان است.

فردین یزدانی، از کارشناسان با سابقه در اقتصاد شهری و مسکن و از منتقدان فساد در مدیریت شهری (منتقد فروش‌پذیری قوانین شهری، منتقد سوداگری بخش مسکن) در بین سخنران‌های این نشست حضور داشت. وی رویکرد اقتصادی بازارگرای بدون ضابطه از طرف دولت مرکزی را ریشه اصلی فسادشهری خواند.

یزدانی در صحبت‌های خود به روند پیشرفت و نتایج طرح جامع شهر تهران در دهه ٨٠ پرداخت که تهیه آن را دولت و دستگاه نظارتی به شهرداری سپردند. وی که یکی از کارشناسان حاضر در طرح مذکور بود عنوان می کند که در این طرح نهایت سقف جمعیت‌پذیری تهران از طرف کارشناسان ٨,۵ میلیون نفر اعلام شد اما بخاطر مقاومت شهرداری و شورای شهر تهران به بهانه رونق اقتصادی، این رقم با ١٠ میلیون نفر به تصویب رسید. جمعیتی که تهران به واقع گنجایش آن را در کیفیت مطلوب ندارد. همچنین نقد وی در ارتباط با طرح جامع و تفصیلی تهران این بود که تهیه طرح تفصیلی و طرح جامع تهران به جای وزارت مسکن و شهرسازی بر عهده شهرداری گذاشته شد و از آنجا که درآمد شرکت مشاور و مهندس ناظر بر طرح وابسته به شهرداری است برای منافع به همراهی و سکوت در مقابل نظرها و رویه‌های غیر کارشناسی می‌پردازد و این تصمیم یکی از عوامل ریشه کردن فساد در طرح‌های جامع و تفصیلی شهر تهران است.

فردین یزدانی به عنوان کارشناس اقتصادی، نتایج تمرکززدایی از دولت را پایین آمدن هزینه فساد در سیستم دولتی و نهادهای عمومی از جمله شهرداری‌ها مطرح کرد و این روند را در ایجاد و گسترش رانت‌جویی موثر دانست. وی در انتهای صحبت‌هایش شکایت و بازداشت یاشار سلطانی را به عنوان روزنامه‌نگار معترض به فساد شهری نادرست دانسته و اشاره کرد حتی اگر درج مطلبی از منبع غیر معتبر باشد باز هم دلیلی منطقی برای شکایت شهرداری بر علیه روزنامه‌نگار نیست.
حسن پارسا، از اهالی محله هاشمی منطقه ٩ از مدعوین این نشست بود که جامع و بی پیرایه به صحبت های خود پرداخت او در ابتدا صحبت‌هایش را با سپاسگزاری از یاشار سلطانی مدیرمسئول سایت معماری نیوز آغاز کرد و از معماری نیوز به جهت همراهی مردمی اش در جریانات پروژه برج سیستانیکا قدردانی کرد. سپس به شرح مشکلاتی که پروژه برج سیستانیکا برای اهالی محل ایجاد کرده پرداخت و در انتهای صحبت‌ها مجدد یاشار سلطانی را فردی شجاع و مسئولیت‌پذیر خواند و گفت: این خبرنگار صدای مردم شهر تهران است و ما نمی‌دانیم چرا باید صدایش خاموش باشد.

همزمان با صحبت های حسن پرسا، نماینده شهرداری تهران وارد جلسه شد. علیرضا جعفری، به عنوان شهردار وقت منطقه ٩ پای مجوز ساخت برج سیستانیکا را امضا کرده است. وی در پاسخگویی به صحبت‌های پرسا گفت: ابعاد اقتصادی، اجتماعی و ترافیکی این پروژه آن‌قدر کامل بود که اعضای کمیسیون ماده ۵ نمونه آن را ندیده‌اند. و خاطرنشان کرد که با این برج بیش از ٨٣ پلاک و در مجموع ١۵٠ واحد فرسوده و ریزدانه را تجمیع کردیم. قبل از این پروژه هم شهردار قبلی به دلیل ریزش‌ها و نشست‌های بسیار در این محله، دستور خرید پلاک‌ها را داده بود و بسیاری از اقدامات ما بر اساس مصوبات مجلس و شورا در جهت نوسازی بافت‌های فرسوده بود.

مجمع حق بر شهر باهمستان

Connect with Me:

دیدگاه بگذارید

اولین نفر باشید

اطلاع از
avatar
wpDiscuz